Silny mróz potrafi być prawdziwym wyzwaniem nie tylko dla nas, ale też dla naszego kochanego psa. Zimą nie chodzi tylko o to, że nasze zwierzę może być “mniej chętne na spacer”. W bardzo niskich temperaturach rośnie ryzyko wychłodzenia oraganizmu (hipotermii), odmrożeń, podrażnień łap od soli drogowej i lodu, a także zaostrzenia problemów zdrowotnych, zwłaszcza u psów starszych lub przewlekle chorych.

Co ważne, odporność na zimno nie zależy tylko i wyłącznie od grubej sierści. Czasem nawet pies z gęstym podszerstkiem zaczyna marznąć, jeśli jest mokro, wietrznie albo pies długo stoi w miejscu.

W tym artykule znajdziesz praktyczne zasady zimowej opieki nad psem, oparte na tym, jak działa psia termoregulacja i na tym, co najczęściej obserwuje się zimą w gabinetach weterynaryjnych.

1) Dlaczego pies marznie zimą, mimo że ma sierść?

Pies traci ciepło na kilka sposobów i każdy z nich może przyspieszyć wychłodzenie:

  • Kontakt z zimnym podłożem
    Łapy i brzuch bardzo szybko oddają ciepło do śniegu i lodu.
  • Wiatr
    Wiatr “wyciąga” ciepło z okrywy włosowej. Nawet jeśli mróz nie jest ogromny, przy wietrze pies może wychłodzić się szybciej.
  • Mokra sierść
    Mokry pies traci ciepło znacznie szybciej niż suchy. Dotyczy to nawet psów z gęstym podszerstkiem.
  • Obkurczanie naczyń krwionośnych w kończynach
    To mechanizm obronny organizmu. Pies ogranicza ukrwienie łap, uszu i ogona, aby chronić narządy wewnętrzne. Niestety, to właśnie dlatego końcówki ciała są bardziej narażone na odmrożenia.

2) Jakie psy są najbardziej narażone na zimno?

Najczęściej problemy w mroźne dni dotyczą:

  • psów małych i szczupłych (szybko tracą ciepło)
  • psów krótkowłosych i bez podszerstka
  • szczeniąt oraz seniorów
  • psów z chorobami przewlekłymi, np. serca, nerek, problemami neurologicznymi, bólowymi
  • psów, które długo przebywają na dworze bez ruchu (stanie, siedzenie, czekanie) - np. psy w kojcach czy łańcuchach

W praktyce: duży pies może tolerować mróz lepiej, ale jeśli jest mokry albo stoi w miejscu, ryzyko rośnie tak samo.

3) Po czym rozpoznać, że psu jest za zimno?

Pierwsze sygnały ostrzegawcze

  • drżenie
  • podkurczanie łap, przestępowanie z nogi na nogę
  • nagłe spowolnienie, “brak humoru”
  • pies zaczyna ciągnąć w stronę domu

Objawy alarmowe, kończ spacer natychmiast

  • ospałość, “dziwny” kontakt
  • chwiejny chód, sztywność
  • pies kładzie się i nie chce iść
  • łapy i uszy robią się bardzo zimne

Jeśli pies przestaje reagować normalnie, nie czekaj, wracaj do domu i w razie wątpliwości skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

4) Jak długie powinny być spacery zimą, zależnie od wieku i wielkości psa?

Nie ma jednego idealnego czasu dla wszystkich, ale można przyjąć bezpieczne widełki. Poniższe czasy sprawdzają się przy “typowej mroźnej zimie”, czyli około -5°C do -15°C.

Jeśli jest mocny wiatr, mokry śnieg albo pies robi się mokry na brzuchu, skróć spacer o 30-50%.

Psy małe (do ok. 10 kg)

Szczenięta - 3-5 wyjść po 5-10 minut
Dorosłe - 3-4 wyjścia po 10-20 minut
Seniorzy - 3-4 wyjścia po 5-15 minut

Małe psy zwykle marzną najszybciej i często korzystają z ubranka zimowego.

Psy średnie (ok. 10-25 kg)

Szczenięta - 3-5 wyjść po 10-15 minut
Dorosłe - 3-4 wyjścia po 20-40 minut
Seniorzy - 3-4 wyjścia po 10-25 minut

Jeśli pies ma krótki włos i brak podszerstka, traktuj go “jak wrażliwego”, czyli skracaj spacery.

Psy duże (powyżej ok. 25 kg)

Szczenięta - 3-5 wyjść po 10-20 minut
Dorosłe - 2-4 wyjścia po 30-60 minut
Seniorzy - 3-4 wyjścia po 15-30 minut

Duże psy zwykle lepiej trzymają temperaturę, ale nadal mogą się wychłodzić, szczególnie gdy są mokre albo długo stoją w miejscu.

Złota zasada bezpieczeństwa

W mrozie lepiej sprawdza się:
częściej, ale krócej, zamiast jednego długiego spaceru.

Przypomnienie - u szczeniaczków (każdej wielkości) zwłaszcza w okresie nauki czystości im częściej pojawia się spacerek tym lepiej nie koniecznie musi być długi.

5) Retriever zimą - czyli dlaczego mokry podszerstek bywa problemem?

Retrievery, takie jak Golden Retriever czy Labrador lub Chesapeake, mają zwykle gęstą, podwójną sierść, która w suchych warunkach działa jak bardzo dobra izolacja. Dlatego często widzi się, że retriever świetnie radzi sobie na mrozie.

Problem zaczyna się wtedy, gdy pojawia się wilgoć.

Mokry śnieg i “warstwa wilgoci przy skórze”

W śniegu pies często ociera brzuchem o podłoże. Śnieg topnieje od ciepła ciała i robi się wilgotny film na sierści, a wilgoć potrafi wejść głębiej, aż do podszerstka.

  • suchy podszerstek izoluje świetnie
  • mokry podszerstek przestaje chronić tak dobrze i pies szybciej traci ciepło

Dlatego retriever może wyglądać na “twardego” przez kilkanaście minut, a potem nagle zaczyna zwalniać i robi się mniej chętny do dalszego spaceru.

Lód między palcami

U retrieverów często jest więcej włosa w okolicy łap, co sprzyja tworzeniu się grudek lodu między palcami. To bardzo boli, drażni i pies zaczyna podnosić łapy, a czasami nawet kuleć.

Co zdecydowanie pomaga:

  • kontrola łap po spacerze
  • dokładne mycie i osuszanie
  • lekkie przycięcie włosa między opuszkami (żeby nie robiły się “śnieżne kulki”) - tutaj zdecydowanie trzeba być ostrożnym aby nie skaleczyć psa podczas przystrzygania miedzy opuszkami sierści.

Retriever często nie pokaże od razu, że marznie

To psy pracujące i chętne do ruchu. Potrafią iść “na ambicji”. Dlatego zimą warto nie czekać na mocne objawy, tylko rozsądnie skracać spacer, jeśli pies jest mokry lub jest silny wiatr.

6) Łapy zimą, sól, lód i mikrourazy

Łapy to najczęstszy zimowy problem.

Co je niszczy:

  • sól drogowa
  • lód i zbity śnieg
  • przesuszenie i pęknięcia opuszek

Co robić po każdym spacerze

  1. opłucz łapy letnią wodą
  2. osusz ręcznikiem
  3. obejrzyj przestrzenie między palcami
  4. jeśli są podrażnienia, zastosuj krem regenerujący (paw balm lub Kadermin Vet Krem)

Co zrobić przed spacerem

  • można użyć wazeliny lub preparatu ochronnego na opuszki (np. Balsam ochronny dla opuszek psich łap - Winter Balsam) jako bariery przed solą i wilgocią
  • w dni z dużą ilością soli rozważ buty (szczególnie u psów z ranami i pęknięciami)

7) Czy ubierać psa zimą?

Ubranko ma sens szczególnie u psów:

  • małych
  • krótkowłosych
  • starszych
  • szczupłych lub po chorobie

U dużych psów z podszerstkiem często nie jest potrzebne, ale jeśli widzisz drżenie, podkurczanie łap albo “ciąg do domu”, to jest znak, że pies traci komfort termiczny.

U retrieverów czasem świetnie działa nie gruba “kurtka zimowa”, tylko lekka kurtka chroniąca przed mokrym śniegiem.

8) Jak bezpiecznie ogrzać psa po spacerze?

Jeśli pies wraca zziębnięty lub mokry:

  • osusz brzuch, łapy i pachwiny
  • nie kładź psa w przeciągu
  • zapewnij ciepłe, suche legowisko
  • ogrzewaj stopniowo (bez gorącej kąpieli i bez gwałtownych zmian temperatury)

Jeżeli pies jest wyraźnie ospały, słaby, “nie swój”, warto skonsultować się z weterynarzem.

9) Odmrożenia, gdzie się pojawiają i jak wyglądają?

Najczęściej odmrożenia dotyczą:

  • uszu
  • ogona
  • opuszek łap
  • moszny u samców

Typowe objawy:

  • skóra robi się bardzo blada albo “dziwnie twarda”
  • po ogrzaniu może pojawić się obrzęk i ból
  • czasem tworzą się pęcherze lub zmiany skórne

Przy podejrzeniu odmrożeń nie zwlekaj z konsultacją u weterynarza.

10) Zimowe zagrożenie, o którym trzeba pamiętać: środki przeciw zamarzaniu

Zimą rośnie ryzyko kontaktu psa ze środkami przeciw zamarzaniu. Nawet mała ilość jest bardzo toksyczna i może prowadzić do ciężkich problemów, w tym uszkodzenia nerek.

Dlatego należy pamiętać o tym aby nie zostawiać wycieków w garażu i uważać na miejsca, gdzie samochody parkują i mogą mieć ewentualne wycieki płynów - czy to do spryskiwaczy czy tym bardziej płynu chłodniczego itp.

Podsumowanie, najważniejsze zasady zimowej opieki nad psem

  • w mrozie najlepiej działa schemat: częściej, ale krócej
  • unikaj długiego stania w miejscu, ruch ogrzewa
  • mokry pies wychładza się szybciej, wracaj wcześniej
  • po spacerze zawsze ogarnij łapy: opłucz i osusz
  • obserwuj sygnały: drżenie, zwalnianie, podkurczanie łap
  • retrievery często marzną dopiero wtedy, gdy podszerstek zrobi się mokry
  • w razie ospałości, sztywności i braku kontaktu reaguj od razu

Piśmiennictwo:

  • Magazyn Weterynaryjny Weterynaria po Dyplomie - artykuły o hipotermii i zapobieganiu wychłodzeniu
  • VetKompleksowo - materiały o pierwszej pomocy: hipotermia, odmrożenia, zatrucia
  • Medycyna Weterynaryjna - publikacje o zatruciach glikolem etylenowym
  • SGGW - opracowania dotyczące zagrożeń toksykologicznych u psów i kotów
  • InfoWet - materiały edukacyjne o zimowych urazach łap i wpływie soli
  • Doświadczenie własne i wiedza hodowlana